1. Żaden z 10 szczytów głównego grzbietu Czarnohory nie schodzi poniżej 1750m n.p.m.

2. Na wysokości 2000 m n.p.m. pojawiają się połoniny.

3. To tu, na Połoninie Gadżynie, w 1877 wybudowano pierwsze w Karpatach schronisko.

4. W 1922 chował się tu przed światem Iwaszkiewicz (po zerwanych zaręczynach).

5. Henryk Gąsiorowski w okresie międzywojennym pisał o hucułach jako najciekawszym zabytku etnograficznym nie tylko w Polsce ale i całej Europie.

6. W czasach I wojny światowej walczyły tu Legiony Polskie.

7. To tu powstał pierwszy polski kurort w XVII wieku, po odkryciu źródeł wody mineralnej w Turkucie.

8. Polodowcowe kotły utworzyły się nawet powyżej 1700 m n.p.m. tworząc gdzie niegdzie oczka wodne

9. Spod szczytów wypływa 10 czarnohorskich potoków.

10. Budowa geologiczna wpłynęła na utworzenie dużej liczby wodospadów, progów skalnych, przełomów rzek.

11. Największe opady odnotowuje się w czerwcu i lipcu (powyżej 180 mm)

12. Inwersja temperatury w połączeniu z rozległymi przestrzeniami powoduje słynne morza mgieł, widoczne zwłaszcza w nocy.

13. Drewniane budownictwo sakralne w Karpatach Wschodnich to perła kultury materialnej ich mieszkańców (np. cerkwie bojkowskie, łemkowskie)

14. Zachowało się zaledwie kilka klasycznych cerkwi huculskich: Strukowska w Jasinii, w Tatarowi, w Worochcie i Krzyworówni. Dzwonnice przy tych cerkwiach budowano zawsze oddzielnie.

15. W Kołomyi nieprzerwanie od 1395!!! roku, tj. od czasu kiedy król Władysław Jagiełło nadał miastu przywilej sobotnich jarmarków, jarmarki te są kontynuowane.

16. Grażdy- rodzinne domy huculskie- stawiano bez użycia gwoździ. Dziś spotkać je można już w niewielu miejscach  - miejscach Worochcie, Dzembronii, w okolicach Bystreca.

17. Koniki huculskie to rasa górskich koni użytkowych pochodzących od tarpana.

18. Ołeksa podobnie jak tatrzański Janosik grabił bogatych i wspierał biednych zyskując sympatię mieszkańców huculszczyzny.

19. Tyko w Kołomyi znajdziemy muzeum w kształcie pisanki. W wielu wioskach przetrwał mit o stworzeniu świata z jajka. Pisanki zabiera się na cmentarz nie tylko w czasie Wielkanocy.

20. Stypa  wyprawiana jest aż pięciokrotnie : w dniu pogrzebu, w trzy dni po nim, czterdzieści dni po nim, sześć miesięcy i wreszcie w okrągłą rocznicę. Posiżina- starodawny zwyczaj czuwania przy zmarłym przetrwał do dziś.

21. Jedzonko: mamałyga to popularna potrawa z mąki kukurydzianej; równie popularny w wielu wioskach jest chleb zz bryndzą; pelmeni to z kolei pierożki faszerowane mięsem; gołąbki zawija się w liście winogron; nie sposób nie przywołać prawdziwego barszczu ukraińskiego, czy dania firmowego-  szaszłyków z ziemniaków- burjennyk; zjeść też można pierogi jagnięcia.

22. W Święto Rachmanów, upamiętniające najazdy tureckie, mieszkańcy wrzucają do rzeki skorupy jaj, które po 4 tygodniach mają dopłynąć aż do Stambułu, gdzie żyją potomkowie wziętych do niewoli Hucułów.

23. Huculski kapelusz- kresani- przyozdabiany jest piórkiem; z lewej strony kapelusza noszą je kawalerowi, z prawej żonaci.

24. Hucułka- najpopularniejszy taniec rozpoczyna się tanecznym kręgiem, w którym osoby trzymające się za ramiona przyspieszają poruszając się w koło, aż wszyscy wirują w szaleńczym tempie.

25. Arkan- taniec opryszków naśladuje elementy walki: atak, ucieczkę, także polowanie, a wykonywany razem z toporkami nazywany jest kruhelkiem. Jest to oczywiście zabawa samych mężczyzn.

26. Półtorametrowa trembita donośnie towarzyszy w ważnych wydarzeniach życiowych: podczas wesela, witra wiosnę ogłaszając początek wypasu owiec, towarzyszy w ostatniej wędrówce ogłaszając śmierć gazdów.

27. Wielkanocne święcenie potraw nie odbywa się wewnątrz cerkwi- po nabożeństwie drewniane zdobione miski zz pożywieniem rozkłada się na placu przed cerkwią. Po wizycie na cmentarzu i powrocie do domu zaczynają się zabawy tańcami. Nie ma lanego poniedziałku, jest za to obdarowywanie się pisankami.

28. Worynie to proste ogrodzenia świerkowe poukładane poziomo pomiędzy wbitymi palami, co pozwalało na łatwe przestawianie, a służyło wiele lat. Spotkać je dziś można np. w Dzembroni.

29. W 1933 r. zarejestrowano Towarzystwo Przyjaciół Huculszczyzny, które już w 1934 r. powołało Komitet Budowy Muzeum Huculskiego. Historia muzeum zakończyła się wraz z II wojną światową, a dziś w miejscowości Ilcia znajdują się jedynie ruiny budynku.

30. Największą liczbę słonecznych dni w całych Karpatach Wschodnich odnotowuje się w miejscowości Jaremcze. W 1788 r odkryto tu pierwsze źródło wody mineralnej i aż do 1939 powstawały nad Prutem kolejne sanatoria i pensjonaty. Mogło tu wypoczywać nawet 5 ty. Kuracjuszy.

31. Niewielka zapora- klauza- stawiana była w miejscu naturalnego przewężenia rzeki, a po opuszczeniu zasuw w kilka dni tworzyła sztuczne jeziorko. Poziom wody podnosił się, a po otwarciu śluzy potok zamieniał się na kilka godzin w rwącą rzekę- to wystarczyło by przygotowane wcześniej drewniane kloce dotarły w ten sposób do niżej położonego tartaku.

32. Liżnyki- to słynne koce i pledy z owczej wełny.

33. Wodospad Maniawski na rzece Maniawka ma 16 m wysokości. Podobnie jak wodospad Buchtowiec na Bystrzycy Nadwórniańskiej niedaleko Pasiecznej.

34. Schroniska? Niestety sieć schronisk górskich rozsianych wśród szczytów i połonin funkcjonowała do czasów II wojny światowej.

35. Najwyżej położone schronisko w Polsce powstało w 1934 roku ( wys. 1742 m ) pomiędzy Popem Iwanem, a Smotrecem.

36. Pod koniec XIX  wieku w Szybenem działała stacja turystyczna Towarzystwa Tatrzańskiego. Towarzystwo to swoje pierwsze oddziały miało zresztą właśnie w Stanisławowie (w 1876 r.) w Kołomyi (w 1877 r.) oraz we Lwowie (w 1882 r.), a nie na Podhalu jak można by było sądzić.

37. Przełęcz Tatarska rozdziela Czarnohorę i Gorgany. W położonym poniżej Tatarowi zachowała się należąca kiedyś do rodziny Wedlów willa „ Straszny Dwór”.

38. Położona w dolinie Prutu Worochta w 1928 r. otrzymała status miejscowości uzdrowiskowej i była popularnym letniskiem II Rzeczypospolitej. Tu też miało siedzibę Czarnomorskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe.

39. To jednak Żabie (Werchowina) było drugim po Zakopanem ośrodkiem sportów zimowych i turystyki zimowej II Rzeczypospolitej.

40. Pierwszym jednak historycznym uzdrowiskiem Pokucia i Rzeczypospolitej był Burku, którego uroki odkrył Wincenty Pol. Źródło burkuckiej wody mineralnej pojawiło się na mapach oficjalnie w 1820 r. a piętnaście lat później butelkowana woda była eksportowana do Odessy.

41. Opisywana przez Wincentego Pola droga wzdłuż doliny Czarnego Czeremoszu jest do dziś jedną z najpiękniejszych czarnomorskich tras.

42. Czarny Czeremosz jest drugą po Prucie najsłynniejszą rzeką Czarnohory.

43. Czarnomorskim Homerem był Stanisław Vincenz ( 1888-1971 ) –autor poświęconego huculszczyźnie epickiego cyklu „ Na wysokiej połoninie”.

44. Kotły polodowcowe – godne uwagi są te w okolicach Dancerza, natomiast kocił po Gubinem Tomnatekiem nie ma charakteru połoninowego a wybitnie skalny – do 1939 r. prowadziły jego zboczami dwie czterokilometrowe, narciarskie trasy zjazdowe.

45. Północny stok szczytu Homuł ( 1788m n.p.m.) jest tak stromy, że nie napotkamy na nim żadnej roślinności

46. Howerla – rodzima nazwa góry brzmiała Howerla, a jej dzisiejszą postać zawdzięczamy kartografom austriackim, którzy zniekształcając rumuńskie słowo hovirla, oznaczające trudne do pokonania wzniesienie, przyczynili się do upowszechnienia dzisiejszej nazwy.

47. Wyróżniający się spośród innych skał w okolicach Jaremcza głaz nazywany jest Kamieniem Dobosza, związany jest zw punkcie 18. opryszkiem Ołeksą Doboszem wspomnianym

48. Na wysokości 1725 m n.p.m. położone jest Jeziorko Niesamowite ( jeśli czytałeś punkt 8 to Cię to nie dziwi, jego długość dochodzi do 100 m , a szerokość do 40 m.

49. Po I wojnie światowej południowa część regionu przypadła Rumunii, która  w 1919 r. realizując postanowienia Rady Ambasadorówprzekazała te tereny Polsce.

50. Kilka źródeł wypływających spod Howerli ma Prut, którego długość wynosi 950 km. W swoich pismach wymieniał go już Herodot!

51. Prut dostarcza atrakcji przyrodniczych i turystycznych, z których warto wymienić dwa słynne wiadukty w Worochcie.

52. Drugim po Howerli pod względem wysokości szczytem Czarnohory jest Brebenieskuł (2037 m n.p.m.)

53. Buk występuje na wysokości nawet ponad 1500 m n.p.m., a świerk 1700 m n.p.m., jeszcze wyżej rośnie coraz rzadsza już limba.

54. W okolicach miasteczka Chust, na przełomie czerwca i lipca, czeka na nas niezmierzony dywan białych kwiatów – to Dolina Narcyzów ( ponad 20 ha)

55. Do punktów 9, 30 i 51 dorzucić warto informację, że z bieszczadzkich skał wypływa też liczący ponad 1300 km Dniestr i niewiele krótsza Cisa.

56. Prawie całe Karpaty Wschodnie to zlewnia Morza Czarnego, tylko polskie Bieszczady odwadniane przez San to zlewisko Morza Bałtyckiego.

Dodaj swój komentarz

Imię:
Twój email:
Twoja strona:
Temat:
Komentarz:
Weryfikacja tekstu:
	Wyślij Podgląd

yvComment v.1.24.0